Interview Freelancers beginnen gratis persbureau op internet "Processen over hergebruik van tekst zijn achterhoedegevecht" De komst van internet heeft in de journalistiek voornamelijk conflicten opgeleverd. Denk aan de verschillende processen over het hergebruik van tekst door uitgevers. Intussen ontdekken steeds meer journalisten ook de positieve kanten van het internet; bijvoorbeeld voor het vergaren van informatie, het versturen van artikelen of door het leveren van 'content' voor sites. Met Pressurge lijkt er een aardig initiatief bijgekomen. Een aantal freelancers besloot om zelf, via internet, tekst te (her-)distibueren zonder tussenkomst van een uitgever of persbureau. En iedereen mag meedoen. "Onvrede", zegt Marko Leer, "met de opstelling van de uitgevers in het debat over het hergebruik van tekst. En de onnozelheid van veel journalisten was ook een belangrijke aanleiding. Er zijn er maar weinig die zich realiseren welke revolutie er gaande is in de uitgeverswereld. We wilden daar niet passief naast blijven staan." Marko is mede-initiatiefnemer van Pressurge. Persbureau "In concept is het een persbureau, maar dan gratis. Het idee is om met de aangesloten freelance journalisten de tussenhandel over te slaan. Via internet is het mogelijk om producent en afnemer direct met elkaar zaken te laten doen. We vonden dat het tijd werd om ook als journalist van die mogelijkheid te profiteren," zo stelt de woordvoerder. Journaille Dat concept is ontwikkeld - hoe kan het ook anders - op internet. "Naar aanleiding van een oproep bij Villamedia is er een mailinglijst opgezet voor free-lancers die zich willen bezinnen op hun toekomst in het digitale tijdperk. Die lijst heet Journaille, ja. Dat leek ons wel een aardige geuzennaam." Die ontwikkeling moet worden gezien tegen de achtergrond van de consternatie die er vorig jaar ontstaan is over het digitaal hergebruiken en opslaan van teksten. "We hebben op Journaille een discussie gevoerd over hoe we de mogelijkheden van het digitale tijdperk het best zelf konden uitbaten. Al spoedig bleek dat veel journalisten een geweldige aversie koesteren tegen het idee dat hun artikelen integraal op internet te bekijken zijn." Achterhoedegevecht Die aversie is in een aantal juridische conflicten ontaard; zowel in Nederland als in een aantal andere landen. Er is dus wel een bewustwording op gang gekomen dat er flink wordt verdiend aan het digitaal (her-)gebruik van tekst zonder dat journalisten daar evenredig van profiteren. Leer: "Ik denk dat zo'n juridisch conflict voorbij gaat aan de wezenlijke ontwikkelingen. Zo'n proces is in mijn optiek meer een achterhoedegevecht dan een constructieve manier om naar de digitale toekomst te kijken." Het gaat volgens hem inmiddels niet meer om het gebruik of distributie van artikelen op internet of opslag in een database te verbieden, maar om het zo te doen dat de publicisten er zelf van profiteren. Toepassing In de digitale praktijk van het Journaille betekende dat vooral zoeken naar een een zinvolle toepassing. "Op voorhand was duidelijk dat het weinig zin had om hele artikelen in een database te proppen en vervolgens mensen te laten betalen om naar die teksten te laten kijken. Journalisten willen terecht greep houden op wat er daarna mee gebeurt. Het is immers een fluitje van een cent om het hele verhaal van internet te kopiëren." Bij Pressurge hebben ze daarom gekozen om niet hele artikelen in de internetdatabase op te nemen, maar een samenvatting of de inleiding ervan. Rechten Dat zou je de aanbodzijde van het initiatief kunnen noemen. Iedere publicist kan na aanmelding gegevens over zichzelf en zijn artikelen in die database zetten. Pressurge kent geen enkele vorm van selectie. "De enige eis die we stellen, is dat de rechten op het gebruik of hergebruik van een artikel bij de betreffende publicist liggen. Wie zich daar niet aan houdt, wordt onverwijld verwijderd. Verder mag iedereen onbeperkt artikels toevoegen," aldus Marko. De vraagzijde van de markt heeft verschillende ingangen in de database. Zo is het mogelijk om op de site naar freelance publicisten, hun specialismen en zelfs woorddelen in hun CV te zoeken. "Wat ook een handige optie is, is om op land, provincie of woonplaats te zoeken. We gaan op korte termijn internationaal, dus dan kan je op die manier journalisten overal ter wereld benaderen voor de voorkomende lokale actualiteiten als vuurwerkfabrieken die exploderen of Concordes die neerstorten. Op die manier hopen we straks overal correspondenten in de aanbieding te hebben." Ontsporen Voor het zoeken naar artikelen geldt iets soortgelijks. "Iedereen kan op allerlei manieren zoeken naar gegevens over artikelen. Dat kan heel doelgericht en adekwaat. Maar doordat al die artikelen allemaal weer via hyperlinks op trefwoorden aan elkaar zijn gekoppeld, kun je er desgewenst volledig in ontsporen en verdwalen. Moet er wel eerst wat meer instaan. Maar dat is wel een charmant aspect van internet, vind ik, en dat vind je ook op de site terug." De vraagzijde wordt verder nog bediend doordat Pressurge een abonnementsvorm kent. Geïnteresseerde partijen kunnen een aantal selectiecriteria opgeven en vervolgens krijgen ze alle gegevens over de artikelen, die aan die voorwaarden voldoen, via e-mail toegestuurd. Leer: "Op het moment dat een publicist een artikel toevoegt wordt gekeken of het voldoet aan de criteria van een abonnee. Zo ja: dan wordt het één-twee-huppetee direct opgestuurd. Actueler kan niet." Actualiteit Om als persbureau te kunnen werken is het ook nodig dat er opdrachten worden uitgedeeld. Bij Pressurge werkt dat ook volgens het abonnementsysteem. Abonnees kunnen met hun abonnement inspelen op de actualiteit door hun instellingen te wijzigen. Leer: "Aangesloten publicisten kunnen zien waarin abonnees geïnteresseerd zijn en hun inspanningen daarop aanpassen. Ze kunnen vervolgens direct contact opnemen met die abonnee en over de leveringsvoorwaarden onderhandelen. Pressurge is daar verder geen contractpartij in." De eerste verdienste van Pressurge is in ieder geval al dat het de traditionele rollen omdraait door van uitgevers en redacties abonnees te maken. Voor een keertje kan dat helemaal geen kwaad, zo vermoeden ze bij Pressurge. Pioniers Op dit moment maken zo'n twintig pioniers gebruik van Pressurge. Dat die eenvoudig met hun bedrijfsgegevens en hun artikelen zijn te vinden, is volgens de initiatiefnemer niet het voornaamste voordeel. "Het mooie van het freelancer zijn is de onafhankelijkheid. Door het opzetten van Pressurge proberen we die onafhankelijkheid nog een stuk te vergroten. Richting aangeven op de digitale snelweg hoef je niet over te laten aan de machtige marktpartijen. Dat is het leuke van het medium." Het initiatief past volgens de woordvoerder uitstekend in de filosofie die die de uitgevers er tegenwoordig op nahouden. "Je ziet dat ze in toenemende mate nadruk leggen op hun internetactiviteiten. Daarnaast worden ze ook steeds sterker afhankelijk van de inzet van freelancers. Pressurge is bij uitstek geschikt om die twee productiefactoren aan elkaar te knopen." Vaker Pressurge is ook volledig onafhankelijk van de heersende belangengroepen in de journalistiek opgezet. Is dat bewust zo gebeurd? "Nee niet echt. We zijn eigenlijk gewoon begonnen. En daarna is het een beetje uit de hand gelopen. Ik denk niet dat die manier van werken erg aansluit bij wat in de journalistieke overlegorganen gebruikelijk is. Zeg ik dat neutraal genoeg? Maar het is toevallig wel de manier waarop het op internet werkt." Het staat een ieder vrij om die uitspraak tegen het licht houden op het internetadres http://pressurge.org.